Welke invloed heeft mijn manier van vragen stellen op het gevoel van veiligheid, reflectie en motivatie van studenten tijdens gesprekken over gedrag en leren?
W-Vragen / Waaromvragen
In het begin van mijn opleiding kwam ik er al snel achter dat de huidige lichting studenten niet echt in de 'aan' mode stond. Tijdens de lessen viel het me meerdere keren op hoe studenten zich opstelden in de les; niet erbij zijn met het hoofd, snel afgeleid, spullen niet bij zich, niets opschrijven, etc. Ik had toen een student gevraagd "Waarom doe je op dit moment niets?" en "Waarom schrijf je dan niets op?".
Dit thema legde ik voor aan Andreas de Boer die mij de volgende insight gaf; "Waarom-vragen" kunnen intimiderend overkomen. Beter is het om dingen te vragen als "hoe kan het dat...?" en "Wat heb je nu nodig om verder te kunnen?".
Onderzoek
Vervolgens ben ik ook op zoek gegaan op internet waar dit vandaan komt:
Waarom "waarom"-vragen soms niet effectief of zelfs onveilig kunnen zijn: : a) Ze kunnen beschuldigend overkomen Een vraag als “Waarom heb je je huiswerk niet gemaakt?” wordt snel geïnterpreteerd als een verwijt. Dat kan studenten in de verdediging brengen in plaats van tot reflectie aanzetten. b) Ze vragen om rationalisatie van gedrag waar nog geen inzicht in is Jongeren (en volwassenen!) weten vaak niet direct waarom ze iets doen of laten. Een "waarom"-vraag kan dan frustratie of schaamte oproepen. c) Ze nodigen niet uit tot open verkennen Waarom" stuurt vaak naar een eenduidige verklaring, terwijl vragen als “Wat maakte dat...?” of “Hoe kwam het dat...?” meer ruimte geven voor nuance. d). Ze activeren de linkerhersenhelft (ratio) terwijl je soms meer vanuit gevoel of beleving wilt werken In bijvoorbeeld coachend of motiverend leren is het soms effectiever om te starten met gevoelens, waarden of ervaringen.
Beter alternatief: open en uitnodigende vraagvormen:
- Wat gebeurde er toen…?
- Hoe kwam dat, denk je?
- Wat voelde je op dat moment?
- Wat zou je de volgende keer anders willen doen?
- Wat maakt dit belangrijk voor je?
Verschil is dat deze vragen de studenten helpen om te reflecteren zonder oordeel en eigen verantwoordelijkheid te nemen.
Zie ook het onderwerp: Motiverende-Gespreksvoering
Follow Up
Tot op de dag van vandaag probeer ik me dit te realiseren bij het aanspreken van een student. Soms glipt er een waarom vraag tussendoor, maar ik probeer me er van bewust te zijn. Ook de voorbeelden in de Motiverende gespreksvoering helpen me een richting te kiezen in de loop van een gesprek met een student.