Visiedocument: De Docent als Gids in een Wendbare Leeromgeving
Naam: Marco Snoek Datum: 21 mei 2026 Werkplek: Firda PDG-begeleider: Aldert van der Werk Werkplekbegeleider: Harry Bosscher
1. Introductie: Wie ben ik en mijn werkcontext
Mijn naam is Marco Snoek. Met een technische achtergrond (MTS en HTS) ben ik, enigszins toevallig, in het onderwijs terechtgekomen. Deze technische basis vormt nog steeds het fundament van mijn docentschap, maar mijn rol is in de loop der jaren geëvolueerd van vakinhoudelijk expert naar onderwijskundig begeleider. Momenteel ben ik werkzaam bij Firda, waar ik mij inzet voor de technische opleidingen. Mijn werkcontext kenmerkt zich door een dynamische omgeving waarin de aansluiting tussen de snelle technologische ontwikkelingen in het werkveld en de leerbehoefte van de student centraal staat.
2. Mijn professionele ontwikkeling als mbo-docent
Mijn ontwikkeling als docent is in een stroomversnelling geraakt door het PDG-traject. Een mooi kantelpunt in dit proces was een les over communicatie, waarbij ik de lesopzet strikt had vormgegeven volgens de didactische principes van een veilige leeromgeving en heldere instructie. Hoewel de les verliep zoals gepland en de studenten de oefeningen uitvoerden conform mijn ontwerp, riep dit een fundamentele vraag bij mij op: “Had ik dit ook op deze wijze gedaan zonder de PDG-opleiding?”
Dit besef markeerde de overgang van 'intuïtief lesgeven' naar 'bewust onderwijsontwerpen'. Waar ik voorheen vertrouwde op mijn gevoel / technische expertise en ervaring, ben ik nu in staat om mijn handelen te onderbouwen met onderwijskundige theorieën. Mijn ontwikkeling is een proces van voortdurende reflectie; ik ben me bewuster geworden van de invloed van mijn didactische keuzes op het leerproces van de student. Richting de toekomst zie ik mijn rol verder groeien naar die van een onderwijsontwerper die niet alleen kennis overdraagt, maar die actief bijdraagt aan het creëren van wendbare en responsieve leeromgevingen, waarbij de student de regie voert over zijn eigen leerpad.
3. Onderwijsvisie in context
De onderwijsvisie van Firda stoelt op het principe van de 'student in de regie'. In een tijd waarin de technologische sector in een hoog tempo verandert, is het niet langer voldoende dat studenten enkel technische vaardigheden reproduceren; zij moeten leren hoe zij hun eigen leerproces kunnen sturen en aanpassen aan nieuwe situaties. Dit sluit nauw aan bij de visie op Wendbaar en Responsief Onderwijs (WRO) zoals die binnen Firda wordt nagestreefd.
Maatschappelijke en regionale ontwikkelingen De krapte op de technische arbeidsmarkt vraagt om professionals die niet alleen vakbekwaam zijn, maar ook over een groot probleemoplossend vermogen beschikken. De samenleving en het werkveld verwachten van mbo-afgestudeerden dat zij 'boundary crossers' zijn: professionals die de taal van verschillende disciplines spreken en in staat zijn om in multidisciplinaire teams te werken (Van den Akker, 2020). Mijn onderwijsvisie is een directe reactie op deze maatschappelijke behoefte. Door projecten zoals de Self_Driving_Challenge in te zetten, creëer ik een leeromgeving die de complexiteit van de beroepspraktijk spiegelt.
Koppeling met de instelling Binnen Firda vertaal ik deze visie door de focus te verleggen van docentgestuurde instructie naar het faciliteren van leerprocessen. Ik zie het als mijn taak om de randvoorwaarden te scheppen waarbinnen studenten kunnen experimenteren, falen en reflecteren. Dit is een noodzakelijke verschuiving; in een wereld die vraagt om een 'leven lang ontwikkelen' (LLO), is het vermogen om zelfstandig te leren de belangrijkste competentie die ik mijn studenten kan meegeven. Mijn visie is daarmee niet statisch, maar beweegt mee met de technologische innovaties en de veranderende eisen van het werkveld.
4. Co-creatie en Feedback in de Leeromgeving
Onderwijs is voor mij geen eenrichtingsverkeer, maar een proces van co-creatie. Ik hecht grote waarde aan de feedback van mijn omgeving om mijn werkwijze als facilitator te toetsen en aan te scherpen.
Feedback van studenten Tijdens de Self Driving Challenge heb ik actief feedback opgehaald bij de studenten over mijn rol als coach. Uit de evaluaties bleek dat studenten de verschuiving van 'instructeur' naar 'meedenkend partner' als motiverend ervaren. Toen ik zag dat de studenten met een klein duwtje van mij zelf in de documentatie doken was dat een (kleine) bevestiging dat inzetten op zelfsturing aanslaat. Wel kan dit een valkuil zijn! Soms is een gerichte instructie op het juiste moment gewoon beter dan een coachende vraag.
Feedback van collega’s en werkveld In mijn samenwerking met collega’s (zoals bij de SLB-trainingen en het Cody-team) en werkveldcontacten, zoek ik bewust de dialoog op over mijn didactische aanpak. Tijdens intervisiemomenten met collega’s is mijn werkwijze in het begeleiden van multidisciplinaire teams besproken. Dit jaar heeft mijn opleidingsmanager mijn gevraagd om een verbindende factor te zijn tussen IT en Mechatronica. Een uitdaging waar ik enorm naar uitzie om daar een rol in te pakken!!
Co-creatie in de praktijk Feedback is voor mij geen eindpunt, maar input. Zo had ik bijvorobeeld op basis van de input van studenten de structuur van de scrum-meetings aangepast, waardoor de koppeling tussen de IT- en werktuigbouwkundige teams soepeler verliep. Door studenten en collega’s actief te betrekken bij het vormgeven van de leeromgeving, creëren we samen een curriculum dat niet alleen relevant is, maar ook eigenaarschap bij alle betrokkenen stimuleert.
5. Inspiratiebronnen
Mijn onderwijspraktijk is gevormd door een combinatie van theoretische kaders en praktijkervaringen. De Zelfdeterminatietheorie van Deci & Ryan vormt de basis voor mijn pedagogische aanpak, waarbij ik stuur op autonomie, competentie en verbondenheid (of betrokkenheid; hiermee heb je ABC :-). Daarnaast put ik inspiratie uit het Curriculair Spinnenweb van Van den Akker, dat mij hielp om de samenhang in onderwijsontwerp te bewaken. Praktijkervaringen, zoals de intensieve samenwerking in het MITC en de reflecties tijdens de SLB-trainingen, fungeren als de dagelijkse toetssteen voor deze theorieën. Deze bronnen vormen samen mijn 'gereedschapskist' waarmee ik mijn onderwijs blijf innoveren en kan afstemmen op de behoeften van de student.
Literatuurlijst * Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The "what" and "why" of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. * Van den Akker, J. (2020). Curriculumontwerp in het onderwijs. * Firda. (2026). Visie op Wendbaar en Responsief Onderwijs.